Cihazları Suya Karşı Korumak: IP Sınıfları ve Islanınca İlk Müdahale

Telefonun lavaboya düşmesi, mutfak tezgâhında üzerine su dökülmesi ya da yağmurda cepte ıslanması; hepsi birkaç saniyede olur ve sonrasında yapılanlar cihazın kurtulup kurtulmayacağını belirler. Bu anlarda en yaygın refleksler ne yazık ki en zararlı olanlardır: cihazı açıp kontrol etmek, şarja takmak ya da saç kurutma makinesiyle kurutmaya çalışmak.

Suyla ilişki, cihazlarda tıpkı mutfakta olduğu gibi yöntem ve zamanlama meselesidir; tazelik, yöntem ve doğru süre bir tarifte sonucu nasıl belirliyorsa, ıslanan bir cihazda da ilk yarım saatte yapılanlar sonucu belirler.

IP sınıfları ne anlatır

Cihaz kutularında geçen ve iki rakamdan oluşan koruma sınıfı, cihazın toza ve suya karşı direncini gösterir. İlk rakam katı cisimlere, ikinci rakam suya karşı korumayı ifade eder.

Yaygın olarak karşılaşılan seviyelerde, düşük değerler yalnızca su sıçramasına karşı koruma sağlar; daha yüksek değerler ise belirli derinlikte ve belirli süre suya batırılmaya dayanıklılığı gösterir. Buradaki kritik ayrıntı, testlerin temiz ve durgun tatlı suyla, laboratuvar koşullarında yapılmasıdır.

Bu yüzden "suya dayanıklı" ifadesi, denizde yüzmek, havuza girmek ya da sabunlu suyla temas için garanti anlamına gelmez. Deniz suyu tuzludur ve contaları aşındırır; sabun ve deterjan yüzey gerilimini düşürerek suyun daha kolay girmesini sağlar.

Koruma zamanla azalır

Bir başka gözden kaçan gerçek, su korumasının kalıcı olmadığıdır. Cihazın kenarlarındaki contalar zamanla yaşlanır; düşme, sıkışma ve ekran değişimi gibi olaylar sızdırmazlığı bozar.

Bu nedenle iki yıllık bir cihaz, ilk günkü koruma seviyesine sahip değildir. Üreticiler de bu sebeple sıvı temasından doğan arızaları genellikle garanti kapsamı dışında tutar; cihazların içinde renk değiştiren sıvı temas göstergeleri bulunur.

Islanan cihazda ilk adımlar

Cihaz suyla temas ettiğinde yapılacak ilk şey, çalışıyorsa kapatmaktır. Elektrik akımı ile suyun bir arada bulunması, kısa devre riskini en yüksek seviyeye çıkarır.

İkinci adım, fişte ya da şarjda ise derhal ayırmaktır; ancak elleriniz ıslakken prize dokunulmamalıdır. Üçüncü adım, çıkarılabilir parçaları ayırmaktır: kılıf, SIM kart yuvası, hafıza kartı ve varsa pil.

Ardından cihaz yumuşak bir bezle dışarıdan kurulanır, bağlantı noktaları aşağı bakacak şekilde eğik tutularak içerideki su boşaltılmaya çalışılır. Cihaz sallanmamalı, silkelenmemelidir; bu hareket suyu içeriye daha derin bölgelere taşır.

Yapılmaması gerekenler

Saç kurutma makinesi kullanmak, en yaygın ve en zararlı müdahaledir. Sıcak hava hem suyu içeriye iter hem hassas parçaları ısıyla bozar. Aynı şekilde fırın, radyatör üstü ve doğrudan güneş de uygun değildir.

Cihazı pirinç içine gömmek ise etkisi kanıtlanmamış, buna karşılık zararlı olabilen bir yöntemdir; pirinç tozu ve nişasta parçacıkları bağlantı noktalarına girer. Nem çekici silika jel paketleri, pirinçten belirgin biçimde daha iyi sonuç verir.

Bir diğer kritik hata, cihazı erken şarja takmaktır. Nemli bir bağlantı noktasına verilen akım, kalıcı hasarın en yaygın sebebidir. Modern cihazlar bunu algılayıp uyarı verir; bu uyarı görmezden gelinmemelidir.

Kurutma süresi

Cihaz, iyi havalandırılan bir yerde, oda sıcaklığında ve bağlantı noktaları aşağı bakacak biçimde en az yirmi dört saat, mümkünse kırk sekiz saat bekletilmelidir. Bu süre uzun gelir; ancak acele edip cihazı açmak, çoğu zaman kurtarılabilir bir cihazı kaybettirir.

Süre sonunda cihaz açılır ve birkaç gün gözlenir. Hoparlörde cızırtı, ekranda leke, şarj sorunları ve beklenmedik kapanmalar, içeride kalan nemin ya da başlayan korozyonun işaretidir.

Tuzlu su ve tatlı su farkı

Deniz suyu ya da sabunlu suyla temas eden bir cihazda ek bir adım gerekir. Tuz kuruduğunda kristalleşir ve devre kartında korozyona yol açar; bu süreç günler içinde ilerler.

Bu durumda cihaz mümkünse temiz suyla kısa süre durulanmalı, ardından kurutma sürecine geçilmelidir. Bu tavsiye sezgiye aykırı gelir; ancak tuz kalıntısı bırakmak, kısa bir temiz su temasından daha zararlıdır.

Önleyici alışkanlıklar

Suyla ilgili en iyi strateji, temasın hiç olmamasıdır. Mutfakta telefonu tezgâh üstüne değil, sabit bir standa koymak; banyoya götürmemek; havuz ve deniz kenarında su geçirmez kese kullanmak basit ama etkili önlemlerdir.

Kılıf seçimi de fark yaratır: kenarları yüksek ve bağlantı noktalarını kapatan kılıflar, sıçramaya karşı ilk bariyeri oluşturur. Yağmurlu havalarda cihazı iç cepte taşımak, dış cebe göre belirgin biçimde güvenlidir.

Diğer cihazlar

Aynı kurallar dizüstü bilgisayar ve klavye için de geçerlidir; üzerine sıvı dökülen bir dizüstü hemen kapatılmalı, fişten çekilmeli ve mümkünse ters çevrilerek sıvının akması sağlanmalıdır.

Kablosuz kulaklıklar ise en hassas gruptur; küçük gövdeleri nedeniyle içeri giren nem zor kurur ve şarj kutusuna nemli konulduğunda hem kulaklık hem kutu zarar görür. Islanan bir kulaklık, tamamen kurumadan kutusuna konulmamalıdır.

Islanan bir cihazda sonuç her zaman kullanıcının elinde değildir; ancak doğru ilk adımlar, kurtulma ihtimalini belirgin biçimde artırır.